1.9 Nýsköpun í náttúrulegum lausnum og efnum

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Byggingarefni

Markmið þessarar aðgerðar er að stuðla að þróun og innleiðingu nýsköpunar í náttúrulegum lausnum og efnum innan mannvirkjageirans. Áhersla verður lögð á efni og lausnir sem auka líffræðilegan fjölbreytileika, draga úr nýtingu hráefna og samræmast áherslum hringrásarhagkerfisins. Sérstök áhersla verður jafnframt lögð á að styðja við lágkolefnislausnir sem taka á umhverfisáskorunum sem byggingariðnaðurinn stendur frammi fyrir. Í samvinnu við hagaðila og vísindasamfélagið mun þessi aðgerð stuðla að mótun leiðbeininga og upplýsinga sem gera aðilum kleift að nýta náttúruleg efni og lausnir markvisst í verkefnum sínum og sýna fram á mögulegan ávinning þeirra í sjálfbærri mannvirkjagerð við íslenskar aðstæður.

Markmið: Að stuðla að innleiðingu nýsköpunar í náttúrulegum efnum og lausnum með leiðbeiningum sem auka líffræðilegan fjölbreytileika, draga úr hráefnanotkun og styðja við lágkolefnislausnir í átt að sjálfbæru byggðu umhverfi.

Ábyrgð: HMS, Grænni byggð, UOS

Tími: 2025-2027

1.8 Leiðbeiningar um umhverfiseiginleika byggingarvara

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Byggingarefni

Leiðbeiningar um umhverfiseiginleika byggingarvara sem styðja við hönnuði, verktaka og aðra hagaðila við val á umhverfisvænum byggingarvörum. Þetta verður gert með því að setja fram skýr viðmið um hvað telst umhverfisvænt, með hliðsjón af ýmsum þáttum eins og kolefnislosun, kolefnisbindingu, hringrásarhagkerfi (endurvinnslu- og endurnýtingarmöguleikum), aðgengi að umhverfisvottunum og tilvist hættulegra efna.

Aðgerðin felur einnig í sér greiningu á algengustu byggingarvörum á íslenskum markaði í samræmi við þessi viðmið, með það að markmiði að gera upplýsingar um umhverfiseiginleika aðgengilegar og nothæfar fyrir hagaðila.

Markmið: Að auka notkun umhverfisvænna byggingarvara og þar með draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá byggingariðnaði, ásamt því að auka vitund og fræðslu um vistvænar byggingarlausnir.

Ábyrgð: HMS, Grænni byggð og UOS

Tími: 2025-2027

1.7 Stuðla að aukinni notkun og vottun íslenskra skógarafurða í byggingariðnaði

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Byggingarefni

Aðgerðin felur í sér að styrkja stöðu íslenskra skógarafurða á markaði með því að vinna að vottunum, staðlavinnu og aukinni fræðslu. Virkja umræðuhóp hagaðila til að tryggja samræmi í gæðum, frekari kynningar til hagaðila eins og arkitekta og verkfræðinga, og markviss stuðningur við innleiðingu vottunar. Samhliða verður efld kennsla í flokkun timburs, aukið samstarf við háskóla og aðgengileg fræðsla fyrir fyrirtæki til að fylgja reglugerðum.

Áhersla verður lögð á að skilgreina flokkunar- og gæðamat þannig að gæði íslensks timburs (t.d. ösp og lerki) standist viðmið og verði ekki lægri en hefðbundinna trjátegunda í byggingariðnaði (greni og fura). Einnig verður stuðlað að innviðauppbyggingu, m.a. með stuðningi við betri þurrkunaraðstöðu, sögunarmyllur og kerfisbundna skráningu á tegundum og magni innan skóga.

Markmið: Markmiðið með aðgerðinni er að auka notkun íslenskra skógarafurða í byggingariðnaði og stuðla að sjálfbærri nýtingu þeirra með alþjóðlegum vottunum eins og FSC og CE. Tryggja að íslenskt timbur uppfylli viðeigandi gæðakröfur og flokkunarkerfi þannig að það sé raunhæfur valkostur í byggingariðnaði. Einnig er stefnt að því að efla þekkingu og færni meðal fagaðila og fyrirtækja í tengslum við notkun og úrvinnslu timburs. Að lokum er lagt upp með að skapa meiri virðisaukningu í íslenskri skógarvinnslu með betri tengingu við byggingariðnað og hönnuði.

Ábyrgð: Bændasamtök Íslands, Trétækniráðgjöf, HMS, Iðan fræðslusetur, Land og skógarÁbyrgð: Bændasamtök Íslands, Trétækniráðgjöf, HMS, Iðan fræðslusetur, Land og skógar

Tími: 2025-2030

1.6. Þróun á loftslagsvænni steypu

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Byggingarefni

Fulltrúar atvinnulífs, rannsóknarsamfélags og stjórnvalda leiði saman hesta sína til að efla rannsóknir, þróun og þekkingu á loftslagsvænni steypu, ræða nauðsynlegar breytingar á regluverki, auka endurmenntun o.þ.h.

Markmið: Að örva þróun og auka notkun á loftslagsvænni steypulausnum.

Ábyrgð: Steinsteypufélag Íslands, HMS, Grænni byggð og fleiri viðeigandi aðilar.

Tími: 2022 og áfram.

1.5. Stuðla að auknu samtali ólíkra hagaðila um uppbyggingu á úrvinnslu skógarafurða og annarra tengdra afurða

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Byggingarefni

Fulltrúar skógræktarfélaga, atvinnulífs, rannsóknarsamfélags og stjórnvalda leiði saman hesta sína til að efla rannsóknir, þróun og þekkingu á skógaafurðum, ræða nauðsynlega uppbyggingu á innviðum, tækjakosti og námi í landinu, breytingar á regluverki, viðskiptatækifæri og annað sem styður við þróun á sölu- og samkeppnishæfum skógarafurðum. Fylgja þarf eftir niðurstöðum skýrslunnar Horft fram á við í afurða- og markaðsmálum skóga, þar sem fjallað er um afurða- og markaðsmál í skógrækt.

Markmið: Að efla nytjaskógrækt og sambærilega ræktun á Íslandi. Að örva þróun og útbreiðslu á viðarvinnslu. Að gera skógargeirann og tengdar greinar samkeppnishæfari og sýnilegri.

Ábyrgð: Skógræktin, Bændasamtök Íslands, HMS, Trétækniráðgjöf, Límtré Vírnet og fleiri viðeigandi aðilar.

Tími: 2022 og áfram.

1.4. Koma í notkun gagnabanka um umhverfis- og loftslagsáhrif byggingarefna á íslenskum markaði

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Byggingarefni

Samhliða aðgerð 5.1.3., um samræmda aðferð við gerð lífsferilsgreininga, verða metin tækifæri til að nýta og/eða starfa með gagnagrunnum í nágrannalöndum í samanburði við uppbyggingu á séríslenskum grunni. Áhersla lögð á að gagnagrunnurinn verði öllum aðgengilegur og geymi bestu fáanlegu upplýsingar um byggingarefni á íslenskum markaði. Tryggja þarf rekstur hans og viðhald til framtíðar og útbúa leiðbeiningar um notkun hans.

Markmið: Að tryggja aðgengi hagaðila að nýjustu upplýsingum um umhverfis- og loftslagsáhrif byggingarefna sem eru á markaði hérlendis. Að auðvelda hönnuðum, eigendum mannvirkja og öðrum yfirsýn og val á byggingarefnum sem hafa minna kolefnisspor. Að auðvelda hönnuðum gerð lífsferilsgreininga.

Ábyrgð: Óljóst að svo stöddu.

Tími: 2022-2023.

1.3. Átak í markvissu samtali og fræðslu um rétta geymslu og meðhöndlun byggingarvara

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Byggingarefni

Borið hefur á því að byggingarvörur séu geymdar við röng skilyrði, meðhöndlaðar með röngum hætti við byggingu og ekki notaðar rétt. Það getur leitt til þess að mikilvægum eiginleikum byggingarvara sé ekki náð og þær virki ekki sem skildi, sem síðan getur haft þær afleiðingar að vörurnar endist skemur en ella og séu jafnvel heilsuspillandi. Vekja þarf sérstaka athygli á þessu og auka fræðslu fagaðila um rétta meðferð byggingarvara samkvæmt leiðbeiningum framleiðenda og hönnuða og í samræmi við lög um byggingarvörur.

Markmið: Að stuðla að minni sóun á byggingarefnum, lengri líftíma þeirra og öruggari byggingum, með réttri notkun byggingarvara.

Ábyrgð: HMS

Tími: 2022-2023.

1.2. Styðja við rannsóknir á loftslagsvænni steypu og byggingarefnum úr íslenskum lífrænum efnivið

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Byggingarefni

Rannsaka þarf betur eiginleika vistvænnar steypu og íslenskra byggingarefna hvað varðar meðal annars styrkleika, kolefnisspor, efnahagslega hagkvæmni og þol gegn fúa.

Markmið: Að auka þekkingu á vistvænni steypu. Að auka þekkingu á þeim tækifærum sem búa í íslenskri nytjaskóg- og hamprækt og annarri tengdri ræktun. Að auka sýnileika í íslenskum byggingarefnum og efla markað fyrir timbur.

Ábyrgð: Lagt er til að áhersla verði lögð á þennan málaflokk í árlegum úthlutunum úr Aski – mannvirkjarannsóknarsjóði.

Staðan í maí 2022: Framkvæmd hafin.

Tími: 2021 og áfram.

1.1. Endurskoða lágmarkskröfur í byggingarreglugerð um sement, steinefni og veðrunarþol

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Byggingarefni

Kafli 8.3. í byggingarreglugerð verði uppfærður og endurskoðaður hvað varðar lágmarkskröfur um sement og steinefni. Einnig að veðrunarþoli verði skipt upp í flokka og frammistöðukröfur frekar notaðar.

Markmið: Að minnka losun vegna byggingarefna og minnka sóun þeirra, með því að aðlaga byggingarreglugerð þannig að hún hvetji í ríkari mæli til loftslagsvænni hönnunar og aukinnar notkunar á vistvænum byggingar efnum.

Ábyrgð: Innviðaráðuneyti og HMS.

Staðan í maí 2022: Unnið úr umsögnum um tillögur að breyt ing um á steypukafla byggingarreglugerð, sem birtar voru í Samráðsgátt.

Tími: 2021-2022.