5.3.9 Aðlögunaráætlun: Hönnun fyrir aðlögun að loftslagsbreytingum

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Aðgerðin miðar að því að útbúa leiðbeiningar fyrir aðlögun mannvirkja að loftslagsbreytingum með áherslu á hönnun sem tekur mið af náttúruvá, endurnýtingu og náttúruvænum lausnum. Þetta felur í sér kortlagningu helstu áhættuþátta. Þróun lausna byggðum á náttúrumiðuðum nálgunum, með áherslu á líffræðilega fjölbreytni og endurnýtingu. Hagnýtar aðferðir fyrir skipulag og hönnun bygginga og innviða.

Markmið: Tryggja að byggingar og innviðir séu hannaðir með tilliti til loftslagsbreytinga, með áherslu á áhættuminnkun og langtíma sjálfbærni. Stuðla að hagnýtri þekkingu með skýrum leiðbeiningum sem nýtast hagaðilum í mannvirkjagerð.

Ábyrgð: HMS, URN, Sambandið

Tími: 2025-2028

5.3.8. Nýting og viðhald fermetra

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Lýsing á aðgerð: Aðgerðin miðar að því að útbúa leiðbeiningar fyrir aðlögun mannvirkja að loftslagsbreytingum með áherslu á hönnun sem tekur mið af náttúruvá, endurnýtingu og náttúruvænum lausnum. Þetta felur í sér kortlagningu helstu áhættuþátta. Þróun lausna byggðum á náttúrumiðuðum nálgunum, með áherslu á líffræðilega fjölbreytni og endurnýtingu. Hagnýtar aðferðir fyrir skipulag og hönnun bygginga og innviða.

Markmið: Tryggja að byggingar og innviðir séu hannaðir með tilliti til loftslagsbreytinga, með áherslu á áhættuminnkun og langtíma sjálfbærni. Stuðla að hagnýtri þekkingu með skýrum leiðbeiningum sem nýtast hagaðilum í mannvirkjagerð.

Ábyrgð: HMS, URN, Sambandið

Tími: 2025-2028

5.3.7 Líffræðilegur fjölbreytileiki í hinu byggða umhverfi

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Aðgerðin miðar að því að auka skilning á mikilvægi líffræðilegs fjölbreytileika í hinu byggða umhverfi. Í því felst fræðsla um hvernig kolefni er bundið, hvernig ýtt er undir líffræðilegan fjölbreytileika og hvernig vistkerfi geta stutt umhverfið. Mikil áhersla er lögð á vistkerfi sem styðja við umhverfið, mótvægisaðgerðir gegn röskun og endurheimt raskaðs lands. Auk þess verður fjallað um ofanvatnslausnir sem hluta af vistvænni uppbyggingu og sett skýr viðmið og leiðbeiningar um hlutfall náttúrulegrar jarðvegsþekju, plöntuvistkerfa og vistkerfislausna í byggingarframkvæmdum.

Einnig verður hugað að hlutverki sveitarfélaga í þessu samhengi, með áherslu á umbætur sem auka getu þeirra til eftirlits með landnotkun, verndun og endurheimt vistkerfa. Þannig verður skoðað hvernig þessar aðgerðir og leiðbeiningar geta stutt sveitarfélög við að framfylgja markmiðum um líffræðilegan fjölbreytileika í byggðum.

Markmið: Að stuðla að mælanlegum auknum líffræðilegum fjölbreytileika í byggðu umhverfi og draga úr heildarlosun gróðurhúsalofttegunda með markvissum, framkvæmalegum aðgerðum. Lögð verður áhersla á tengsl fræðslu, leiðbeininga og hagnýtra viðmiða við aðgerðir sem styðja við þetta markmið.

Ábyrgð: UOS, URN, Sambandið, HMS

Tími: 2025-2028

5.3.6. Leiðbeiningar og gagnabanki um loftslagsmiðað skipulag

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Unnar verði leiðbeiningar og gagnabanki fyrir loftslagsmiðað skipulag sem styður við samdrátt losunar gróðurhúsaloftegunda frá byggð, samgöngum og landnotkun ásamt aukinni kolefnisbindingu. Hægt verði að leita í leiðbeiningar og gagnabanka á einfaldan hátt.

Markmið: Að auka þekkingu, deila reynslu og nýta mannauð á skilvirkan hátt svo loftslagsmál fái fljótt sess í skipulagsvinnu.

Ábyrgð: Skipulagsstofnun.

Tími: 2022-2023.

5.3.5. Löggjöf um skipulag rýnd m.t.t. til loftslagsmála

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Lög og reglugerðir um skipulagsmál og mat á umhverfisáhrifum verði rýnd m.t.t. settra markmiða í loftslagsmálum. Meðal annars verði skoðað hvort setja megi ákvæði í skipulagslög um að við skipulagsvinnu verði kolefnisspor haft að leiðarljósi. Í því sambandi verði til dæmis horft til lífsferilsgreininga og samgöngumats, en einnig til aðlögunar að loftslagsbreytingum. Skipulagsverkefni sveitarfélaga verði þannig unnin með áherslu á loftslagsvæna byggð og umhverfi.

Markmið: Að löggjöf um skipulag þróist þannig að til staðar verði skýr hvatning og grundvöllur fyrir loftslagsmiðaða skipulagsgerð. Að nýtt séu tækifæri við skipulagsvinnu til að skipuleggja loftslagsvæna byggð og hafa þannig áhrif á losun samfélaga.

Ábyrgð: Innviðaráðuneyti og Skipulagsstofnun.

Tími: 2022-2023.

5.3.4. Tillaga að endurskoðaðri landsskipulagsstefnu 2015-2026 lögð fram og samþykkt

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Hluti af þeirri tillögu fjallar um loftslagsmiðað skipulag, með markmiðum og aðgerðum sem miða meðal annars að því að skipulag byggðar, samgangna og landnotkunar stuðli að kolefnishlutleysi.

Markmið: Að setja fram stefnu og aðgerðir sem vinna að loftslagsmálum við skipulagsgerð.

Ábyrgð: Innviðaráðuneyti og Skipulagsstofnun.

Tími: 2022-2023.

5.3.3. Gefa út handbók um skipulag og hönnun í kringum hringrásarhagkerfið

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Handbók fyrir skipulags- og byggingarfulltrúa, hönnuði, arkitekta og aðra ráðgjafa, með lykilupplýsingum um rými og aðgengi í kringum flokkun og skil úrgangs (meðal annars byggingar- og niðurrifsúrgangs) ásamt dæmum um gott skipulag og hönnun. Fjallað verður bæði um flokkun og hirðu við heimili og hjá lögaðilum en líka á grenndarstöðvum og söfnunar- og móttökustöðvum. Slíkar handbækur eru vel þekktar í nágrannalöndunum.

Markmið: Að hið byggða umhverfi hvetji til og styðji við markmið hringrásarhagkerfisins með góðu skipulagi og hönnun í kringum flokkun og skil úrgangs og aðra tengda þætti.

Ábyrgð: Skipulagsstofnun, HMS og Samband íslenskra sveitarfélaga.

Staðan í maí 2022: Undirbúningur hafinn.

Tími: 2022-2023.

5.3.2. Gefa út leiðbeiningar um útfærslu 20 mínútna bæja og hverfa

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Leiðbeiningar um sjálfbært skipulag þéttbýlis og útfærslu 20 mínútna bæja og hverfa verði unnar og kynntar sveitarfélögum og hönnuðum. Þar verði sjónum meðal annars beint að sterkari nærþjónustu, eflingu vistvænna samgöngumáta, bættri aðstöðu til útivistar og móttöku úrgangs ásamt því að atvinna sé staðsett þannig að dregið sé úr ferðaþörf.

Markmið: Að bæta þekkingu á loftslagsmiðuðu skipulagi sem styður við vistvænan lífsstíl íbúa.

Ábyrgð: Skipulagsstofnun og Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu.

Staðan í maí 2022: Framkvæmd hafin.

Tími: 2021-2022.

5.3.1. Samnýta fyrirliggjandi innviði til að draga úr þörf á mannvirkjagerð í Reykjavík

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Það verði gert með áherslum á:
15 mínútna hverfi: Í gegnum hverfisskipulag, þéttingu byggðar, endurnýjun hverfiskjarna og fjárfestingu verði lögð áhersla á að hverfi Reykjavíkurborgar verði gönguvænni og að tryggt verði aðgengi að grænum svæðum, útivist og þjónustu í 15 mínútna göngu- eða hjólafæri.
Græna borgarþróun: Þróun borgarinnar verði öll innan skilgreindra vaxtarmarka hennar og 80% uppbyggingar íbúðahúsnæðis verði innan áhrifasvæðis Borgarlínu.

Markmið: Að draga úr losun vegna mannvirkja- og innviðagerðar. Að stuðla að grænum lífsstíl borgarbúa.

Ábyrgð: Reykjavíkurborg

Staðan í maí 2022: Framkvæmd hafin.

Tími: 2021 og áfram.