3.15. Fræðsla til hagsmunaaðila um uppfærslu á tilskipun Evrópusambandsins um orkunýtni bygginga (EPBD).

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Notkunartími mannvirkja

Aðgerðin miðar að því að auka þekkingu íslenskra hagsmunaaðila á uppfærðri tilskipun Evrópusambandsins um orkunýtni byggingar (EPBD) sem tók gildi 2024. Lögð verður áhersla á tvo nýja staðla: Lágmarks staðla fyrir orkunýtni (Minimum Energy Performance Standards, MEPS) og staðal um líkur á hnattrænni hlýnun yfir lífsferil (Life Cycle Global Warming Potential (kolefnislosun yfir líftíma). Þessar upplýsingar verða kynntar á kynningarviðburði og í stuttu skjali með samantekt um uppfærsluna á íslensku. Þessi uppfærsla á EPBD er tengds BGF aðgerð 3.2 sem gengur út á að samræma aðferðafræði við gerð orkuútreikninga mannvirkja og gefa út viðmið fyrir orkuflokka bygginga.

Markmið: Að stuðla að auknum skilningi á markmiðum og kröfum EPBD og taxonomy meðal íslenskra hagsmunaaðila.
Ásamt því að veita upplýsingar og útskýra hvernig þessar reglur styðja við sjálfbærni og orkunýtingu í byggingum.

Ábyrgð: HMS og Grænni byggð

Tími: 2025-2026

3.14. Útfærsla á útgáfu orkuskírteina

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Notkunartími mannvirkja

Þróa og innleiða ferli fyrir útgáfu orkuskírteina sem byggist á skilgreindum kröfum um orkuflokkun og orkunýtingu mannvirkja. Ferlið skal vera í samræmi við ákvæði EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) og Taxonomy-kröfur Evrópusambandsins. Lagt verður upp með að greina hvernig slíkt kerfi hefur verið útfært í öðrum löndum og nýta erlendar fyrirmyndir til að þróa íslenskt fyrirkomulag. Þessi aðgerð kallar jafnframt á uppfærslu á lögum og reglugerðum til að tryggja innleiðingu og samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar.

Markmið: Að leggja grunn að markvissri innleiðingu og framkvæmd orkuskírteina í íslensku regluverki.

Ábyrgð: HMS, FRN, UOS

Tími: 2025-2028

2.9. Leiðarvísir fyrir losunarlausa verkstaði (Jarðefnaeldsneytislausar framkvæmdir)

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Framkvæmdasvæði

Aðgerðin miðar að því að draga úr losun á verkstöðum með innleiðingu aðferða sem minnka notkun jarðefnaeldsneytis við framkvæmdir. Þetta felur meðal annars í sér aukna notkun annarra orkugjafa, svo sem rafmagns og lífdísils, sem og bætta skipulagningu verkstaða til að hámarka orkunýtni og lágmarka losun.

Jafnframt er mikilvægt að endurskoða skipulagsferla til að tryggja að umhverfisvænir orkugjafar, eins og rafmagn og hitaveita, séu aðgengilegir frá upphafi framkvæmda. Þetta getur stuðlað að minni notkun flutninga á jarðefnaeldsneyti til tímabundinnar raf- og varmaorku á verkstöðum.

Til að styðja við orkuskipti í framkvæmdum verður tekið saman núverandi þekking og gögn um losunarfría verkstaði og unnin leiðarvísir sem tekur mið af íslenskum aðstæðum. Með því að greina þær tæknilausnir sem þegar eru til staðar og hvaða skref eru nauðsynleg fyrir frekari innleiðingu, verður hægt að styðja byggingariðnaðinn við að draga úr losun á framkvæmdatíma og uppfylla sífellt strangari umhverfiskröfur.

Einnig er horft til kerfislægrar umbreytingar í átt að losunarfríum framkvæmdum og hvernig hægt er að nýta þá tækni og þau tæki sem eru aðgengileg til orkuskipta.

Markmið: er að draga úr losun á framkvæmdatíma bygginga.

Ábyrgð: HMS, Grænni byggð, Reykjavíkurborg, SI, Vegagerðin

Tími: 2025-2028

1.9 Nýsköpun í náttúrulegum lausnum og efnum

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Byggingarefni

Markmið þessarar aðgerðar er að stuðla að þróun og innleiðingu nýsköpunar í náttúrulegum lausnum og efnum innan mannvirkjageirans. Áhersla verður lögð á efni og lausnir sem auka líffræðilegan fjölbreytileika, draga úr nýtingu hráefna og samræmast áherslum hringrásarhagkerfisins. Sérstök áhersla verður jafnframt lögð á að styðja við lágkolefnislausnir sem taka á umhverfisáskorunum sem byggingariðnaðurinn stendur frammi fyrir. Í samvinnu við hagaðila og vísindasamfélagið mun þessi aðgerð stuðla að mótun leiðbeininga og upplýsinga sem gera aðilum kleift að nýta náttúruleg efni og lausnir markvisst í verkefnum sínum og sýna fram á mögulegan ávinning þeirra í sjálfbærri mannvirkjagerð við íslenskar aðstæður.

Markmið: Að stuðla að innleiðingu nýsköpunar í náttúrulegum efnum og lausnum með leiðbeiningum sem auka líffræðilegan fjölbreytileika, draga úr hráefnanotkun og styðja við lágkolefnislausnir í átt að sjálfbæru byggðu umhverfi.

Ábyrgð: HMS, Grænni byggð, UOS

Tími: 2025-2027

1.8 Leiðbeiningar um umhverfiseiginleika byggingarvara

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Byggingarefni

Leiðbeiningar um umhverfiseiginleika byggingarvara sem styðja við hönnuði, verktaka og aðra hagaðila við val á umhverfisvænum byggingarvörum. Þetta verður gert með því að setja fram skýr viðmið um hvað telst umhverfisvænt, með hliðsjón af ýmsum þáttum eins og kolefnislosun, kolefnisbindingu, hringrásarhagkerfi (endurvinnslu- og endurnýtingarmöguleikum), aðgengi að umhverfisvottunum og tilvist hættulegra efna.

Aðgerðin felur einnig í sér greiningu á algengustu byggingarvörum á íslenskum markaði í samræmi við þessi viðmið, með það að markmiði að gera upplýsingar um umhverfiseiginleika aðgengilegar og nothæfar fyrir hagaðila.

Markmið: Að auka notkun umhverfisvænna byggingarvara og þar með draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá byggingariðnaði, ásamt því að auka vitund og fræðslu um vistvænar byggingarlausnir.

Ábyrgð: HMS, Grænni byggð og UOS

Tími: 2025-2027

1.7 Stuðla að aukinni notkun og vottun íslenskra skógarafurða í byggingariðnaði

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Byggingarefni

Aðgerðin felur í sér að styrkja stöðu íslenskra skógarafurða á markaði með því að vinna að vottunum, staðlavinnu og aukinni fræðslu. Virkja umræðuhóp hagaðila til að tryggja samræmi í gæðum, frekari kynningar til hagaðila eins og arkitekta og verkfræðinga, og markviss stuðningur við innleiðingu vottunar. Samhliða verður efld kennsla í flokkun timburs, aukið samstarf við háskóla og aðgengileg fræðsla fyrir fyrirtæki til að fylgja reglugerðum.

Áhersla verður lögð á að skilgreina flokkunar- og gæðamat þannig að gæði íslensks timburs (t.d. ösp og lerki) standist viðmið og verði ekki lægri en hefðbundinna trjátegunda í byggingariðnaði (greni og fura). Einnig verður stuðlað að innviðauppbyggingu, m.a. með stuðningi við betri þurrkunaraðstöðu, sögunarmyllur og kerfisbundna skráningu á tegundum og magni innan skóga.

Markmið: Markmiðið með aðgerðinni er að auka notkun íslenskra skógarafurða í byggingariðnaði og stuðla að sjálfbærri nýtingu þeirra með alþjóðlegum vottunum eins og FSC og CE. Tryggja að íslenskt timbur uppfylli viðeigandi gæðakröfur og flokkunarkerfi þannig að það sé raunhæfur valkostur í byggingariðnaði. Einnig er stefnt að því að efla þekkingu og færni meðal fagaðila og fyrirtækja í tengslum við notkun og úrvinnslu timburs. Að lokum er lagt upp með að skapa meiri virðisaukningu í íslenskri skógarvinnslu með betri tengingu við byggingariðnað og hönnuði.

Ábyrgð: Bændasamtök Íslands, Trétækniráðgjöf, HMS, Iðan fræðslusetur, Land og skógarÁbyrgð: Bændasamtök Íslands, Trétækniráðgjöf, HMS, Iðan fræðslusetur, Land og skógar

Tími: 2025-2030

6.10. Koma á fót átaksverkefni um vistvæn skref innan byggingariðnaðarins

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Hvatar til umskipta

Farið verði í átaksverkefni sem hvetur og aðstoðar fyrirtæki innan mannvirkjageirans til að taka vistvæn skref. Fyrirtæki sem taka þátt setji sér markmið og skuldbindi sig til að uppfylla ákveðinn fjölda af valkvæðum kröfum (t.d. innleiðingu á umhverfisstjórnunarkerfi, flokkun úrgangs á verkstað skv. lögum, notkun vistvænna vinnuvéla, mælingar á losun á framkvæmdasvæði o.s.frv.). Samhliða verði keyrð öflug fræðsluáætlun og stuðningur veittur fyrir árangursríka innleiðingu. Við þróun verkefnisins er til dæmis hægt að fá andagift frá World Green Building Council (The Net Zero Carbon Buildings Commitment), Danmörku (Frivillig bæredygtihedsklasse) og verkefninu Ábyrg ferðaþjónusta.

Markmið: Að efla meðvitund, þekkingu, metnað og samstöðu byggingargeirans um vistvæna mannvirkjagerð og styðja við fyrirtæki innan hans til að grípa til skilvirkra aðgerða.

Ábyrgð: Óljóst.

Staðan í maí 2022: Undirbúningur hafinn.

Tími: 2022.

6.9. Koma á fót hvatningarverðlaunum fyrir vistvæna mannvirkjagerð (Græna skóflan)

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Hvatar til umskipta

Árlega verði verkefni sem ber af hvað varðar vistvæna mannvirkjagerð sæmt Grænu skóflunni. Horft verði til byggingarefna, orku, úrgangs, landnotkunar, hringrásarhagkerfisins, bundins kolefnis o.fl. Lagt upp með að verðlaunin verði einföld til að byrja með en hægt að fjölga viðurkenningum í framhaldinu, til dæmis fyrir umhverfisvænt framtak innan geirans.

Markmið: Að heiðra framúrskarandi verkefni á sviði vistvænnar mannvirkjagerðar og vekja athygli á þeim, til hvatningar fyrir allan byggingargeirann.

Ábyrgð: Grænni byggð.

Staðan í maí 2022: Framkvæmd hafin. Haustið 2021 fór fram hönnunarsamkeppni á verðlaunagrip meðal nemenda hjá LHÍ. Stefnt að fyrstu verðlaunaafhendingu á Degi Grænni byggðar haustið 2022.

Tími: 2021-2022.

6.8. Stofna samkeppnissjóð fyrir byggingariðnaðinn

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Hvatar til umskipta

Sjóðurinn veiti a.m.k. árlega styrki til rannsókna og nýsköpunar innan byggingargeirans, meðal annars til þróunar í umhverfismálum. Þannig væri unnt að örva framleiðslu á innlendum, vistvænum byggingarefnum, auka rannsóknir á endurnýtingu byggingar- og niðurrifsúrgangs m.t.t. gæða og íslenskra aðstæðna, bæta orkunýtingu o.s.frv.

Markmið: Að efla rannsóknir og nýsköpun innan mannvirkjageirans, meðal annars í tengslum við vistvæna mannvirkjagerð.

Ábyrgð: Innviðaráðuneytið, háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneytið og HMS.

Staðan í maí 2022: Framkvæmd lokið með stofnun Asks – mannvirkjarannsóknarsjóðs.

Tími: 2021

6.7. Skoða hvort gefa þurfi út samræmd viðmið fyrir græna fjármögnun og sjálfbærar fjárfestingar í mannvirkjagerð

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð, Hvatar til umskipta

Skoða þarf hvers konar viðmið það gætu verið (umhverfisvottanir, niðurstöður lífsferilsgreininga, orkunýting o.s.frv.) og hvers konar verkefni falli þar undir. Hægt væri að byggja m.a. á viðmiðum í nágrannalöndum.

Markmið: Að stuðla að auknu framboði og eftirspurn á fjármögnun fyrir vistvæna mannvirkjagerð.

Ábyrgð: Óljóst.

Tími: 2022