5.3.9 Aðlögunaráætlun: Hönnun fyrir aðlögun að loftslagsbreytingum

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Aðgerðin miðar að því að útbúa leiðbeiningar fyrir aðlögun mannvirkja að loftslagsbreytingum með áherslu á hönnun sem tekur mið af náttúruvá, endurnýtingu og náttúruvænum lausnum. Þetta felur í sér kortlagningu helstu áhættuþátta. Þróun lausna byggðum á náttúrumiðuðum nálgunum, með áherslu á líffræðilega fjölbreytni og endurnýtingu. Hagnýtar aðferðir fyrir skipulag og hönnun bygginga og innviða.

Markmið: Tryggja að byggingar og innviðir séu hannaðir með tilliti til loftslagsbreytinga, með áherslu á áhættuminnkun og langtíma sjálfbærni. Stuðla að hagnýtri þekkingu með skýrum leiðbeiningum sem nýtast hagaðilum í mannvirkjagerð.

Ábyrgð: HMS, URN, Sambandið

Tími: 2025-2028

6.11. Íslensk vottun á kolefnishlutlausum mannvirkjum

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Hvatar til umskipta

Aðgerðin miðar að því að móta og innleiða vottunarkerfi fyrir kolefnishlutlaus mannvirki, sem er sérsniðið að íslenskum aðstæðum. Vottunin mun byggja á skilgreiningu á kolefnishlutleysi mannvirkja úr aðgerð 5.1.7. Markmiðið er að auðvelda og hvetja til byggingar kolefnishlutlausra mannvirkja með hagrænum hvötum, vistvænum innkaupum, og aðgengilegu umsóknar- og vottunarferli. Vottunin styðst við fyrirmyndir frá nágrannalöndum þar sem allir geta sótt um vottun.

Markmið: Hvetja til kolefnishlutlausrar byggingar með því að bjóða upp á skýrt og aðgengilegt vottunarferli fyrir alla sem vilja sækja um vottun vegna áforma um byggingu kolefnishlutlauss mannvirkis.

Ábyrgð: Grænni byggð

Tími: 2025-2028

5.3.8. Nýting og viðhald fermetra

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Lýsing á aðgerð: Aðgerðin miðar að því að útbúa leiðbeiningar fyrir aðlögun mannvirkja að loftslagsbreytingum með áherslu á hönnun sem tekur mið af náttúruvá, endurnýtingu og náttúruvænum lausnum. Þetta felur í sér kortlagningu helstu áhættuþátta. Þróun lausna byggðum á náttúrumiðuðum nálgunum, með áherslu á líffræðilega fjölbreytni og endurnýtingu. Hagnýtar aðferðir fyrir skipulag og hönnun bygginga og innviða.

Markmið: Tryggja að byggingar og innviðir séu hannaðir með tilliti til loftslagsbreytinga, með áherslu á áhættuminnkun og langtíma sjálfbærni. Stuðla að hagnýtri þekkingu með skýrum leiðbeiningum sem nýtast hagaðilum í mannvirkjagerð.

Ábyrgð: HMS, URN, Sambandið

Tími: 2025-2028

5.3.7 Líffræðilegur fjölbreytileiki í hinu byggða umhverfi

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Loftslagsvæn byggð og landnotkun

Aðgerðin miðar að því að auka skilning á mikilvægi líffræðilegs fjölbreytileika í hinu byggða umhverfi. Í því felst fræðsla um hvernig kolefni er bundið, hvernig ýtt er undir líffræðilegan fjölbreytileika og hvernig vistkerfi geta stutt umhverfið. Mikil áhersla er lögð á vistkerfi sem styðja við umhverfið, mótvægisaðgerðir gegn röskun og endurheimt raskaðs lands. Auk þess verður fjallað um ofanvatnslausnir sem hluta af vistvænni uppbyggingu og sett skýr viðmið og leiðbeiningar um hlutfall náttúrulegrar jarðvegsþekju, plöntuvistkerfa og vistkerfislausna í byggingarframkvæmdum.

Einnig verður hugað að hlutverki sveitarfélaga í þessu samhengi, með áherslu á umbætur sem auka getu þeirra til eftirlits með landnotkun, verndun og endurheimt vistkerfa. Þannig verður skoðað hvernig þessar aðgerðir og leiðbeiningar geta stutt sveitarfélög við að framfylgja markmiðum um líffræðilegan fjölbreytileika í byggðum.

Markmið: Að stuðla að mælanlegum auknum líffræðilegum fjölbreytileika í byggðu umhverfi og draga úr heildarlosun gróðurhúsalofttegunda með markvissum, framkvæmalegum aðgerðum. Lögð verður áhersla á tengsl fræðslu, leiðbeininga og hagnýtra viðmiða við aðgerðir sem styðja við þetta markmið.

Ábyrgð: UOS, URN, Sambandið, HMS

Tími: 2025-2028

5.2.9 Fræðsla og hvatar fyrir Umhverfisvottaðar endurbætur

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Umhverfisvottun

Þróa og bjóða upp á fræðslu og námskeið um umhverfisvottaðar endurbætur fyrir einstaklinga og fyrirtæki í byggingargeiranum. Þessi aðgerð mun einnig fela í sér gerð almennra leiðbeininga um endurbætur og viðhald, með áherslu á sjálfbærar aðferðir og vottunarkerfi. Jafnframt verða hvatar til endurbóta skoðaðir og þróaðir til að hvetja til vistvænna lausna í endurbótaverkefnum.

Markmið: Að auka þekkingu á umhverfisvottuðum endurbótum. Aðgerðin mun stuðla að því að gera sjálfbærar endurbætur að raunhæfum valkosti fyrir almenning og fagfólk, auk þess að hvetja til nýsköpunar og vottunar í endurbótaverkefnum.

Ábyrgð: UOS, HMS

Tími: 2025

5.1.15 Nýting stafrænna lausna til að auka sjálfbærni í byggingariðnaði

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Lífsferilsgreiningar

Að nýta stafrænar lausnir, svo sem BIM (Building Information Modeling), hugbúnað fyrir lífsferilsgreiningar (LCA) og verkfæri til umhverfisáhrifagreiningar, til að bæta sjálfbærni í byggingargeiranum. Með því að nýta stafrænar lausnir er unnið að því að einfalda ferli tengd lífsferilsgreiningum, auka nákvæmni gagna og draga úr losun. Aðgerðin miðar einnig að því að tryggja samhæfingu á milli Norðurlanda í gagnasöfnun og notkun stafrænnar tækni.

Markmið: Að styðja við og nýta tæknilausnir til að bæta gagnasöfnun, greiningu og stjórnun í byggingariðnaði.

Ábyrgð: HMS, BIM Ísland

Tími: 2025-2028

5.1.14 Líftími byggingarvara

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Lífsferilsgreiningar

Skilgreina líftíma helstu byggingarvara með tilliti til íslenskra aðstæðna, þar á meðal veðurfar, rakastig, hitastig og önnur staðbundin áhrif sem geta haft áhrif á endingartíma. Aðgerðin mun byggja á reynslu og rannsóknum í náinni samvinnu við hagaðila og norræn samstarfsverkefni. Niðurstöður verða nýttar til að tryggja betri hönnun, framkvæmdir og lífsferilsgreiningar fyrir mannvirki.

Markmið: Að veita áreiðanlegar og staðbundnar upplýsingar um líftíma byggingarvara til að bæta áætlanagerð, draga úr úrgangi og auka sjálfbærni í mannvirkjagerð. Einnig að tryggja að fyrstu viðmið verði unnin í breiðu samráði við hagaðila, sérstaklega þá sem sjá um rekstur og viðhald mannvirkja.

Ábyrgð: HMS og Grænni byggð

Tími: 2025-2027

5.1.13 Samræmdar leiðbeiningar og fræðsla um lífsferilsgreiningar

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Lífsferilsgreiningar

Aðgerðin miðar að því að samræma kröfur og aðferðir fyrir lífsferilsgreiningar (LCA) á Íslandi við alþjóðlegar og norrænar reglur og staðla, með áherslu á Evrópureglugerð (EPBD). Þetta felur í sér samanburð á núverandi reglum, kröfum og stöðlum, ásamt þróun ítarlegra og notendavænna leiðbeininga um framkvæmd LCA.

Verkefnið mun einnig innihalda sýnidæmi af raunverulegum greiningum til að auðvelda markaðnum innleiðingu og skilning á aðferðafræðinni. Aðgerðin felur í sér fræðslu og kynningu á leiðbeiningunum til að styðja við byggingaraðila og hönnuði í notkun LCA, ásamt nýtingu umhverfisyfirlýsinga (EPD). Sérstök áhersla verður lögð á að tryggja að íslenskar kröfur séu í takt við þróun á Norðurlöndum og í Evrópu.

Markmið: Að auka skilning og notkun á LCA-greiningum meðal byggingaraðila og hönnuða, stuðla að samanburðarhæfi greininga og tryggja aðferðir sem samræmast alþjóðlegum og norrænum stöðlum.

Ábyrgð: HMS

Tími: 2025-2027

4.12.  Hagnýtar leiðbeiningar um endurnotkun byggingarvara

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Lok líftíma - Hringrásarhagkerfið

Endurnotkun byggingarvara er mikilvægur þáttur í að draga úr úrgangi og stuðla að sjálfbærni í byggingargeiranum. Þróun leiðbeininga um hvernig endurnota má algengar byggingarvörur í samræmi við gildandi byggingarreglugerðir er nauðsynleg til að auka notkun og samræmi. Í leiðbeiningunum verður fjallað um hvaða byggingarvörur eru hæfar til endurnotkunar og hvaða gögnum þarf að safna fyrir þau efni sem ekki uppfylla núverandi kröfur til að þau verði viðurkennd til notkunar.

Í leiðbeiningunum verður einnig fjallað um áhættuna sem fylgir endurnotkun á ýmsum byggingarvörum, gömlum sem nýjum. Reynsla frá öðrum verkefnum, hérlendis og erlendis, verður tekin til greina við gerð leiðbeininganna.

Markmið: Að auka hagnýta þekkingu um endurnotkun byggingarvara.

Ábyrgð: Grænni byggð, HMS, UOS

Tími: 2025-2026

3.16 Sólarsellur og vindorka

Eiríkur Örn ÞorsteinssonAðgerðir sem stuðla að vistvænni mannvirkjagerð 2025, Notkunartími mannvirkja

Meta raunhæfi og möguleika á nýtingu endurnýjanlegrar orku í formi sólarsella og smærri vindorkulausna við íslenskar aðstæður, bæði til eigin notkunar og mögulegrar sölu á afgangsorku inn á dreifikerfi. Unnið verður með fyrirliggjandi greiningar og þekkingu á sviði nýtingar endurnýjanlegrar orku og þróuð áfram útfærsla sem nýtist í mannvirkjagerð.

Horft verður til tækniþróunar, nýtingarhlutfalls, árstíðabundinna áhrifa og lagalegra og reglugerðartengdra þátta, s.s. byggingarreglugerðar, rafmagnsöryggis og aðgangs að dreifikerfi. Lagt verður mat á hvaða hindranir eru til staðar, hvaða forsendur þurfa að vera til staðar og hvaða aðgerðir styðja við notkun þessara lausna í mannvirkjum.

Markmið:
Að varpa ljósi á raunhæfa möguleika á innleiðingu sólar- og vindorku í mannvirkjagerð og hvernig mætti nýta slíka orku með sjálfbærum og hagnýtum hætti. Skilgreina tækifæri og takmarkanir, og setja fram tillögur að úrbótum á regluverki, innviðum eða fræðslu til að stuðla að aukinni orkunýtni og fjölbreyttari orkuöflun í mannvirkjum.

Ábyrgð: HMS, Vegagerðin, UOS, URN, Sambandið

Tími: 2025-2026